// you're reading...

Tản văn

Đôi lời về ” Mã đáo thành công” (马到成功)

Năm con ngựa tới, đi đâu cũng thấy bốn chữ ” Mã đáo thanh công马到成功”, đặc biệt là trên các sản phẩm có gốc từ Trung Quốc, từ bao lợi thị ( lì xì), cho tới lịch các loại, tranh ảnh…. Nhiều người chúc tết  nói ” chúc mã đáo thành công”, tin nhắn cũng “mã đáo thành công”. Vì thanh ngữ này về mặt trực nghĩa cũng không có gì phức tạp, đọc hiểu ngay nên cũng không để ý. Đến chiêu tối thấy có ông bác nhà thơ gọi điện giọng có vẻ bức xúc hỏi:

            – “Bác hỏi cháu, nghĩa cái câu ” mã đáo thành công” theo cháu nghĩa là như thế nào mà bây giờ bác thấy mọi người dùng loạn cả lên, chúc gì cũng mã đáo thành công. Theo bác hiểu thì mã đáo thành công tức là trước lúc ra trận người ta chúc nhanh thành công và bình an trở về để báo công. Phải hiểu như thế chứ, tại sao lại chúc ” ngựa tới thành công” là thế nào, ngựa tới thì có gì đã thành công, ngựa về báo thành công chứ…”

            Nghe qua biết vấn đề không đơn giản, không thể trả lời hồ đồ được, tôi cũng đoán nó là thành ngữ có điển cố, cần phải tra. Và sau một hồi tra vài loại từ điển thì về cơ bản các tài liệu đều nói thống nhất về điển cố ấy như sau: Xuất xứ của thành ngữ này có nguồn từ truyền thuyết ” Tần Hoàng bái thạch”. ( Tần Thủy Hoàng vái đá), truyền thuyết kể, vào năm 220 trước công nguyên, một năm sau khi bình định thiên hạ, Tần Thủy Hoàng tới đất Thành Sơn, ông  nghe nói nơi đây có một tảng đá vân hoa lớn, người xưa truyền là khi Nữ Oa luyện đá vá trời, trong quá trình vá víu phức tạp đó có vài mảnh vụn rơi vãi, được gọi là thần thạch, hòn đá vân hoa nơi Thành Sơn là một trong số đó, nó rất linh thiêng, cầu gì tất ứng,  mưu việc tất thành. Tần Thủy Hoàng cho mở đường lớn vào, suất lĩnh thiên binh vạn mã theo đường đó rầm rộ tới tế lễ nơi tảng đá hoa. Kể từ sau khi tế lễ ở tảng đá, các công việc triều chính đều thuận lợi, Tần Thủy Hoàng rất phấn khởi, cho là sự lạ, lệnh cho bách quan làm thơ ca tụng. Đương thời, có vị thuật sĩ tên gọi Từ Phúc  làm bài thơ, trong đó có câu: “万马千军 御驰道,始皇拜石得成功。” (Vạn mã thiên quân ngự trì đạo, Thủy Hoàng bái thạch đắc thành công). Cũng kể từ đó, con đường men theo bờ biển vào tảng đá hoa được gọi là ” Mã đạo”. Sau mã đạo, hay trì đạo đều để chỉ đường lớn, quốc lộ, đường có thể đi nhanh và thuận lợi. Tới đời Nguyên, thi nhân nổi tiếng Quan Hán Khanh trên cơ sở điển cố ” Tần Hoàng bái thạch” mới lần đầu tiên dùng cụm từ ” mã đáo thành công” trong sáng tác ” Ngũ Hầu Yến” của mình. Càng về sau, thành ngữ ” mã đáo thành công” càng được dùng phổ biến, với ý chỉ thành công đến nhanh, thành công thấy trước từ khi mới bắt đầu, dùng  làm  lời chúc tụng. Năm ngọ ( mã – ngựa), người ta dùng thành ngữ này để chúc nhau một năm mới tới thành công nhanh chóng dễ dàng, cũng là dễ hiểu. Việc dụng điển này hiện nay phiếm chỉ, không chỉ định rõ việc ngựa cụ thể,  ngựa đi, hay ngựa về, ngựa chiến hay ngựa thường… Từ điển Từ Nguyên, giải nghĩa ” mã đáo thành công” là ngựa chiến tới lập tức thành công, nhưng không có giải nghĩa nhiều thêm.

 

28 people like this post.

  • Hoctro

    Đầu năm Ngọ, đọc bài viết của thầy để hiểu rõ hơn về Mã đáo thành công, và là để học cách tư duy: luôn hiểu rõ những gì mình nói. Kính chúc thầy Mã đáo thành công ạ!

  • Jemmy Do

    thầy ơi, đây là những chữ trên hình thêu mã đáo thành công, thầy cho em bik ý nghĩa của những từ này được không ạ, cảm ơn thầy nhiều nhiều

    • DEEJAY«۩۞۩»RUSPRO

      Nguyên văn là “Đường Lớn Dẫn Đến Thành Công”